Nationale vereniging voor lupus, APS, sclerodermie en MCTD
Open menu

Manus studie

Deelnemen aan de Manusstudie is weer mogelijk

Voor wie?
Patiënten met systemische sclerose en niet genezende wondjes aan de vingers bij wie iloprostinfusen niet geholpen hebben

Wat is het MANUS-onderzoek?
Op dit moment is er geen goede behandeling voor wondjes aan de vingers (digitale ulcera) die niet genezen bij patiënten met systemische sclerose. Wij willen onderzoeken of het injecteren van mesenchymale stamcellen in de spieren van de hand en arm hiervoor een veilige en effectieve behandeling is.

Over het MANUS-onderzoek
Systemische sclerose is een auto-immuunziekte waarbij sprake is van weefselverstrakking (fibrose) en schade aan de bloedvaten. Veel patiënten met systemische sclerose hebben last van niet genezende wondjes op de vingers. Soms genezen deze vanzelf maar in het ergste geval kan dit leiden tot infecties, afsterven van het vingertopje en uiteindelijk amputatie. Hoewel er inmiddels meer middelen beschikbaar zijn, helpen deze niet bij alle patiënten en is er momenteel geen manier om de genezing van de wondjes te stimuleren.

Mesenchymale stamcellen zijn cellen in het beenmerg die kunnen uitgroeien tot kraakbeencellen, botcellen of vetcellen. Deze cellen kunnen ook gebruikt worden als geneesmiddel. Mesenchymale stamcellen werken onder andere ontstekingsremmend en bevorderen de groei van bloedvaatjes. Mesenchymale stamcellen worden in het ziekenhuis al toegepast bij patiënten met afstotingsreacties na transplantatie van beenmergcellen.

Er zijn kleinschalige onderzoeken gedaan naar de werking van mesenchymale stamcellen bij niet genezende wonden. Bij patiënten met langdurig bestaande wonden aan de voeten zorgt het inspuiten van mesenchymale stamcellen in de kuitspier ervoor dat de wonden sneller genezen. Bij een kleine groep patiënten met systemische sclerose had toediening via een infuus van mesenchymale stamcellen een positief effect op de genezing van niet genezende wondjes aan de vingers.

Ondanks deze positieve aanwijzingen is er meer onderzoek nodig om te kijken of of mesenchymale stamcellen ook bij patiënten met systemische sclerose veilig zijn en of het positieve effect echt door de stamcellen komt. Het voordeel van het toedienen in de spier in plaats van via een infuus is dat de cellen zo dichter bij de plek van bestemming komen. Daarom willen wij bekijken of toediening in de spier ook veilig is bij patiënten met systemische sclerose en of het helpt tegen de wondjes op de vingers. Daarom doen we het het MANUS-onderzoek.

De cellen die in dit onderzoek worden gebruikt, zijn afkomstig uit beenmerg van gezonde vrijwilligers en zijn klaargemaakt voor toediening door de Celtherapie Faciliteit van het UMC Utrecht.

(Patiënten)
Wat houdt het MANUS-onderzoek in?
Eerst vindt een uitgebreid onderzoek plaats om te bekijken of u mee kunt doen met het onderzoek. De behandeling die onderzocht wordt bestaat uit acht injecties in de spieren van de meest aangedane arm/hand (6 injecties in de hand, 2 in de arm). Dit gebeurt één keer. Vervolgens komt u gedurende een jaar regelmatig op de polikliniek voor controle: we bekijken hoe het gaat met de wondjes op uw vingers en we doen onderzoek om te bekijken hoe het lichaam op de behandeling reageert. Zo houden we uw gezondheidstoestand nauwlettend in de gaten.

Placebo?
U hebt 50% kans dat u een nepgeneesmiddel (placebo) krijgt toegediend en 50% kans dat u mesenchymale stamcellen krijgt toegediend. De placebo ziet er precies hetzelfde uit als de mesenchymale stamcellen. Wie welk middel krijgt, wordt bepaald door loting. De onderzoekers hebben hier geen invloed op. Zowel u als het onderzoeksteam weten niet welk middel u krijgt toegediend. Dat wordt pas bekend als het onderzoek is afgelopen. Door vergelijking van de twee groepen wordt onderzocht of de nieuwe behandelmethode veilig is en of het beter helpt dan het placebo.

Kom ik in aanmerking?
Neem contact op met uw behandelend reumatoloog; hij of zij kan u naar het UMC Utrecht verwijzen.

Informatie voor verwijzers
Het MANUS-onderzoek is een gerandomiseerd dubbelblind placebogecontroleerd onderzoek naar de veiligheid en potentiële effectiviteit van intramusculair geïnjecteerde mesenchymale stromale cellen bij digitale ulcera ten gevolge van systemische sclerose. Deelname aan het onderzoek duurt 1 jaar; de behandeling vindt eenmalig plaats met daarna meerdere follow-up momenten. Zie het schema voor meer informatie (link naar schema uit de PIF, zie onder).

Inclusiecriteria:
• ouder dan 18 jaar
• diagnose systemische sclerose in overeenstemming met de criteria van de American College of Rheumatology/EULAR (2013)
• minimaal 1 actief digitaal ulcus (pijnlijk, groter dan 2mm, met zichtbare diepte en verlies van dermis) dat niet reageert op iv prostacyclinen gedurende
‘Niet reageren’ op prostacyclinen wordt gedefinieerd als:
 Verslechtering van ulcus/ulcera binnen 1 maand na iv prostacyclinen
 Geen verbetering van ulcus/ulcera twee maanden na iv prostacyclinen, beoordeeld door de verwijzend arts
 Terugkeren van dezelfde ulcera (exact dezelfde locatie) binnen drie maanden na iv prostacyclinen.
• Informed consent

Exclusiecriteria:
• Ulcus met onderliggende calcinose (uitgesloten met X-hand vóór screening/inclusie)
• Wijziging in medicatie (behoudens analgetica) in de afgelopen 4 weken
• Maligniteit in de voorgeschiedenis (<10 jaar geleden)
• Zwangerschap of niet bereid anticonceptie te gebruiken gedurende de studie
• Ernstige comorbiditeit met een levensverwachting <1 jaar
• Ongereguleerde hypertensie
• Ongereguleerde acute of chronische infectie
• Follow-up niet mogelijk

Contactinformatie:
Als u iets wilt vragen, kunt u altijd contact opnemen met de uitvoerende onderzoekers: drs. F. C. C. van Rhijn of prof. dr. M. C. Verhaar, te bereiken via 088-7555555 (centrale).
Wilt u graag een onafhankelijk advies over meedoen aan dit onderzoek? Dan kunt u terecht bij een onafhankelijk deskundige. Dat is dr. H. W. de Valk, te bereiken via 088-7555555 (centrale).